فرمود : حجّ حجّة لعظائم الأمور ، و صم يوما لزجرة النّشور و صلّ ركعتين فى سواد اللّيل لوحشة القبور . الخبر « 1 » . و حضرت امام حسن مجتبى عليه السّلام در موقع ارتحال خود كه « جنادة بن ابى اميّه » را موعظه فرمود اوّل چيزى كه به او فرمود اين بود : إستعدّ لسفرك و حصّل زادك قبل حلول أجلك ؛ يعنى : مهيّاى سفر آخرت شو و توشهء آن سفر را پيش از رسيدن اجل تحصيل نما ، بلكه چون سفر آخرت سفرى است بعيد و هولناك و منزلهاى سخت و عقبات شديده و جاهاى دشوار دارد ، محتاج است به زاد و توشهء بسيار كه بايد آنى از آن غفلت ننمود و شب و روز در فكر آن بود . « 2 » چنان‌كه روايت شده كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در هرشب هنگامى كه مردم به خوابگاه خود مىرفتند صداى نازنينش بلند مىشد ، به حدّى كه مىشنيدند صداى آن حضرت را تمام اهل مسجد و كسانى كه همسايهء مسجد بودند ؛ مىفرمود : تجهّزوا رحمكم اللّه فقد نودى فيكم بالرّحيل « 3 » ؛ يعنى : آماده شويد و اسباب سفر خود را مهيّا كنيد ، خدا شما را رحمت كند ، همانا منادى مرگ نداى « الرّحيل » « 4 » در ميان شما در داده ، و كم كنيد توقّف خود را بر دنيا و بيرون رويد از دنيا در حالى كه با خود داشته باشيد زاد و توشه‌اى از اعمال صالحه ، به درستى كه در جلو شما عقبه‌هاى « 5 » كئود « 6 » ؛ يعنى : جاهاى بسيار دشوار و منزلهاى هولناك است كه بايد از آنجاها عبور كنيد و چاره‌اى نيست از آن . اينك ما به بعضى از آن عقبه‌هاى سخت و منزلهاى هولناك اشاره مىكنيم و بعضى از چيزها كه نافع است براى سختى ، و هول « 7 » آن محلّ به كمال اختصار ، در ضمن چند فصل ذكر مىكنيم ؛ و اگر حق تعالى مرا توفيق داد و مهلتى در اجل حاصل

--> ( 1 ) - بحار الانوار ج 96 ص 258 : براى كارهاى سخت و دشوار حجّى بجا آور ، و براى آسان محشور شدن در قيامت ، يك روز روزه بگير ، و براى رهائى از ترس و هراس گورها ، دو ركعت نماز در تاريكى شب بخوان . ( 2 ) - بحار الانوار ج 44 ص 139 . ( 3 ) - در نهج البلاغه فيض الاسلام ص 654 چيزى اضافه ندارد ولى مرحوم مؤلّف در حاشيه لفظ « و تزودّوا » را هم آورده‌اند . ( 4 ) - كوچ كردن . ( 5 ) - گردنه . ( 6 ) - ناهموار . ( 7 ) - ترس .